"Architektura będąca w ruchu, uparta i kreatywna"



Frank Lloyd Wright (1867-1959) formalnie nigdy nie zdobył architektonicznego wykształcenia, a wywarł ogromny wpływ na światową architekturę. Przez swoje zangażowanie w pracę i realizację własnych wizji jawi się adeptom architektury jako niedościgniony wzór do naśladowania. Przez 92 lata życia stworzył ponad tysiąc projektów, z których połowa została zrealizowana.

 

e511407cbbf6bb26c43d82caaf422d5b

 

Jako osobowość był megalomanem całkowicie przeświadczonym o własnej racji. Był 4 razy żonaty. Iinkasował wysokie honoraria i nie brał odpowiedzialności za swoje błędy. Dom nad wodospadem jest najbardziej rozpoznawalnym dziełem Wrighta. Miał być hołdem dla natury i piękna tego leśnego zakątka, który dla zleceniodawców miał szczególne, osobiste znaczenie. Wright otrzymał za jego projekt olbrzymią jak na tamte czasy sumę 8 tys. dolarów, a dom okazał się wadliwy. Już w trakcie budowy zauważono niestabilność tarasów, których konstrukcję – mimo lekceważącego stosunku projektanta do tych uwag – trzeba było dodatkowo wzmocnić (ostateczne prace  zakończyły się zaledwie kilka lat temu).

 

FrankfallingwaterWrighta3c5df131cdb3a366b0d35ee9fa5c440

4816003d203ecfallingwater-2

 

Dzięki Wrightowi do wnętrz naszych domów wdarły się materiały do tej pory stosowane jedynie na zewnątrz: cegła i surowy kamień. Projektując domy starał się zrealizować wizję architektury organicznej- wzorującej się na żywym organizmie i wpisującej się w otaczającą przyrodę.

Centralny punkt domu- najczęściej był nim kominek lub kuchnia- porównywał z sercem. Z „organicznej" filozofii projektowania wynikała także nowa koncepcja otwartego planu wnętrz. Dziś mieszkamy i pracujemy w open space'ach, natomiast na tamte czasy Wright dokonał rewolucji projektując wnętrza połączone ze sobą, nawzajem się przenikające. Przestrzeń podzielona była ekranami, pomieszczenia miały różną wysokość. Funkcje pomieszczeń we wnętrzu domu  zmieniały się w zależności od potrzeby rodziny.

 

0d5df924df7543e622dff5cd6a804b3903dc4157970197de91cf6647a346a58efcbcf884ebac1f3721f987684e139f838dabe1d89c34d1711dcd33bb7b3bd75affed2419ec687bc190f26ffb2aa36184

 

Warto wspomnieć, że dla jego przyszłej kariery architekta fundamentalne znaczenie miały doświadczenia z dzieciństwa. Pierwszym z nich była wrażliwość nabyta w słynnym przedszkolu,  w którym dzieci poprzez zabawę poznawały naturalne kształty i przedmioty. Dzieci miały za zadanie uruchomić wyobraźnię i zbudować z elementów dwuwymiarowych konstrukcję trójwymiarową i zdecydować, czy jest to statek, dom, czy inny element otaczającego świata. Sześcian, walec i kula  w trzech podstawowych kolorach uczyły, że wszystko w przyrodzie zbudowane jest na bazie tych trzech, dobrze znajomych kształtów. Niektórzy uważają, że Wright przez całe życie wykorzystywał  nabytą  w przedszkolu wiedzę o budowaniu przestrzeni. 

 

W roku 1887 Wright wyjechał do Chicago, gdzie znalazł zatrudnienie w pracowni Josepha Lymana Silsbee'ego. Jeszcze w tym samym roku Wright opuścił Silsbee'egó dla innej chicagowskiej firmy Adler and Sullivan.

 

W roku 1893 Wright rozpoczął samodzielną działalność. Pracując na własny rachunek nieustannie poszukiwał własnego stylu i przez kolejnych dziesięć lat starał się tak projektować, aby elementy architektoniczne mogły być wkomponowane w otaczający je krajobraz i wykorzystać naturalne surowce dostępne na obszarze, na którym budowle miały być realizowane.

 

W roku 1900 powstał pierwszy „prairie house" (pol. dom preriowy). Długi, płaski budynek, zaprojektowany na planie krzyża albo litery L lub T, z charakterystycznym przedłużonym zadaszeniem, przykrywającym ganek, a nawet podjazd. Otwarte wnętrza podzielone były jedynie ekranami o wysokości niespełna dwóch metrów, kamiennymi podestami i meblościankami stwarzając wrażenie, że poszczególne fragmenty przestrzeni przenikają się wzajemnie, zachowując jednak swą odrębną funkcję. Wnętrza były jasne dzięki zastosowaniu „ekranów świetlnych" -długich rzędów okien. Wright projektował także urządzenie wnętrza domu – od mebli poprzez dywany aż po elementy oświetlenia.

 

Pierwszy dom i pracownia Wrighta w Oak Park

 

9ae8616dc22199cf1f17e51d2da21d616494274049e8e0f7ef55cd4eb3c64c0cc35bb2d9fc589e3f1633e96a87a17241

Dom w Taleisin West, w  którym Wright spędził ostatnie lata życia:

 

taliesineast1245f9ff8725a243c53cff0acda6054249    70970f04dc3201db24e683da293cf7a091b1c72c068ee2207c6ce38ce324d61c75eb3b24b6d493c94c9e2e011e78754d

Martin House:

 

MHRC 6-08-009180-2 MHRC Nike 6.7.07-023324

 img_7682 img_7672 img_7669 img_7665  

Kompleks Greycliff

 

img_7697 img_7695

Robie House

 

frank-wright-RobieHouseWindows_ChicagoIL cd08cc48e72b1042a8104762467cf69df26696a7245c712c68478ca92122ac39 

Brandes Residence:

 

fe10b2d560f43f6cff2ca684c33ed612

Walker Residence:

 

 f1f966ae382aad101cafa88ff5bde260   

Curtis Meyer House:

 

e177ddcf217e3ae60163bcfdce9ea847

1705c4eca18421cde67b2f19d70380c7   db48d19d8cd14e28c5417feec2b5499e  c8b0c4de94aae8207b43595d873c9a66

Laurent House:

 

 79428977833c7f86f704ad60fce42a01    

The Baird House:

 

616985e15c9bbc47a7c97d7cd221cadb  

Walker Residence:

 

54487bea4cfb1f8128c38359edb1f404

Manson House:

 

ff29cf2caf02e34ef42149cd911bb424

Marden House:

 

 2343acad806a75f427c0d9d7fbcfdd4e 

Bachman Hous:

 

57cb420f031c0711facc7bd640a50aa7

Davidson House:

41f16c63e479f270b990bf1be353abdb

22iht-reflw22-span-articleLarge22iht-reflw22-inline-popup

Rosenbaum House:

1aa0ba9204708fab874afdb1d27c0df430a4ae2ad2ece3e17ff6b41f750877d47e2c634497fec4d9df084ca2204107d56021e5307ff3c9e0e9c0191391fb2180

Do wybuchu pierwszej wojny światowej Wright wciąż eksperymentował, a jego twórczość ewoluowała w stronę coraz większej abstrakcji, dachy i balkony zyskały postać dominujących, płaskich, wystających płaszczyzn, natomiast ściany przybierały skomplikowane formy geometryczne. Budynki użyteczności publicznej były ważnym rozdziałem w pracy Wrighta i stanowiły dla niego duże pole do popisu. Larkin Building w Buffalo, czy Heurtley House w Oak Park w stanie Illinois przyzywały na myśl geometryczne zabawki w przedszkolu i ostentacyjnie prezentowały rozbudowane dachy.

 

W roku 1910 rozpoczął budowę własnego domu w Taleisin w Wisconsin, dokąd przyjeżdżał w dzieciństwie, by pomagać w pracy na farmie. Niestety krótko po jego wybudowaniu pożar pochłonął dom, a wraz z nim życie kilku osób, projekty i dokumenty pochodzące z początkowego etapu kariery Wrighta.

 

Pożar uświadomił mu potrzebę tworzenia budynków solidniejszych i bezpieczniejszych, czego wyrazem były masywne budowle wzniesione w Kalifornii – Barnsdall House (znany także jako Hollyhock House), dom Alice Miliard (La Minatura), oraz Charlesa Ennisa. Wszystkie one zbudowane były z betonowych płyt, wcześniej nie stosowanych przez Wrighta .

 

Betonowe budowle z Kalifornii są odzwierciedleniem zainteresowania twórcy sztuką prekolumbijską. Gładkie kamienne ściany Hollyhock House przypominają architekturę Majów. Dom Alice Miliard pełniący jednocześnie rolę oficyny wydawniczej, zbudowany był z cienkich płyt betonowych ułożonych w wymyślny wzór, co wskazywało na inspirację budowlami z Oaxaca w Meksyku. 

 

1cd7d82faacc52702fb3dc155d09acc18a8ea096fa834c358f491de565b01435415b023f2c1da7a2367ed32f0d7e4c60

Artysta otrzymywał coraz więcej zamówień szczególnie na niedrogie domy jednorodzinne. Aby sprostać zapotrzebowaniu Wright wymyślił tak zwany „usonian house" (pol. dom amerykański), który  wywodził się z koncepcji „prairie house". Zbudowany był z cegły, drewna oraz szkła stosowanego zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku; kryto go płaskim dachem i zawsze miał wyjście na ogród. Pomimo że zaprojektowany był z myślą o klientach posiadających dobry gust, lecz ograniczone środki materialne, często zainteresowani byli nim również zamożni inwestorzy.

 

Każdy z nich był indywidualnym projektem dopasowanym do budżetu jakim dysponował inwestor. Dom mógł być zbudowany na planie litery L, prostokąta, kwadratu, a nawet sześciokąta (na przykład Hanna House). Przy domu-Roberta Bergera wybudowano nawet budę dla psa utrzymaną w stylistyce domu. W centrum niemal wszystkich „usonian house" Wright umieszczał lekką konstrukcję z kamienia, która spełniała funkcje kominka, miało tam bić serce domu.

W czasie ostatnich dwudziestu pięciu lat swego życia Wright był niezwykle aktywy zawodowo. Oprócz domów mieszkalnych, z których wiele utrzymanych było w stylu „usonian house" zaprojektował słynne Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku, greckokatolicki Kościół Zwiastowania, synagogę Beth Shalom, czy budynki Civic Center w Marin County w Kalifornii. Wszystkie one nawiązywały do wczesnych eksperymentów architekta z niekonwencjonalnymi formami. W latach 1937-59 trwała budowa domu samego mistrza w Taleisin West, w którym spędzał zimowe miesiące. Tutaj też zmarł w roku 1959  w wieku dziewięćdziesięciu dwóch lat.

 

Synagoga Beth Shalom:

 

35f69cb2544eb1b2bbd36f25c11e4fc9dc927cc5812fa449e0699cc438f35fbe

Wnętrze Unity Temple:

 

10cbd11df5ab04966b649dc80c87d8b0e7ca1be2e5abedb5a04b5625e101ea0889c90694d0d45345ccb43a5f19246551

Śmierć Wrighta zbiega się z otwarciem jego najsłynniejszego dzieła: Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku, architektonicznego majstersztyku, który wciąż postrzegany jest jako jedna z piękniejszych przestrzeni muzealnych na świecie.

 

Rose Pauson House:

 b19375cb71a6fe476b7faf58dad202c26e83030cdf98f86ed7b099bac1a59129 b6d7186e0aae8ce05999193b536f97bd 

The David And Gladys House:

6a00d8341bf72a53ef016306940343970d-800wi 756e4a21303a77d6c59c5558c605b433

Seth Peterson Cottage:

4fdfe5eec762614ec73cf3f52e9ea5c3 

Johnson Wax Tower:

73f3b3b79f5b36382578fe238467e679tumblr_mpwcdyiexu1qj0100o3_1280 tumblr_mpwcdyiexu1qj0100o2_250 tumblr_mpwcdyiexu1qj0100o1_128028dcef36e8da595470d012b69ad3f764683edd495031bbf760838f28e494c3d5

Jedno z najbardziej rozpoznawalnych wnętrz biurowych w historii dla S.C. Johnson & Son 1936-1939:

6bca73227e61cc83c8582e18d004e16e

Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

9351694ca6b15e72e9bca55e17cb14bfengine_artykul_foto36ecb14f2421aff6c35d99f161b8dd70611399064c03f84f4e9971b4adbe323f

żródła:

 

http://www.nytimes.com/2013/02/22/greathomesanddestinations/to-move-wright-house-to-italy-all-it-takes-is-a-buyer.html?_r=0

http://www.e-architect.co.uk/america/martin_house_complex_buffalo.htm

http://bunniesgarden.wordpress.com/2010/10/15/frank-lloyd-wrights-darwin-d-martin-house-complex/

http://thewrightkindofhouses.tumblr.com/post/55798902265/architectureland-johnson-wax-building-designed

http://pinterest.com/artpinhome/frank-lloyd-wright/

http://www.luxist.com/2010/11/10/w-e-martin-house-estate-of-the-day/

http://www.architekci.pl/krytyka/index.php?id_fragment=7859&id_dzialu=93